| Home Info Now Then Portrait Visite Mex.ref.Project Anatopismen Oublie tout... Photo |
Interview met Paul Koenen ‘Het is verslavend. Als je dat gevoel één keer hebt gehad, wil je het nog eens. Ik was wel al vaker op reis geweest, maar wat ik hier allemaal beleefde… Dat kon helemaal niet. Het was zo’n bijzondere film, waar ik de hoofdrol in speelde. Ik ga voor een project op reis, maar laat me ter plekke verleiden toch nog iets anders te doen. Na mijn opleiding autonome kunst aan de academie in Maastricht bedacht ik het ‘koelkastproject’: koelkasten fotograferen in Mexico-stad, de grootste stad ter wereld. Alleen maar koelkasten bij mensen thuis dus. Daar heb ik speciaal een technische camera voor gekocht. Maar eenmaal binnen zag ik ook andere interessante dingen. Dus ik kon niet kiezen voor een eenzijdig verhaal. Ik vond het zo interessant wat ik links en rechts zag. Die koelkast werd haast onbelangrijk. Die koelkast werd gaandeweg een alibi om bij mensen binnen te komen en een verhaal te horen. Dat werd de rode draad.’ Paul Koenen kwam zo bij meer dan 300 Mexicaanse huishoudens over de vloer. Zijn werkwijze is daarbij zijn kracht: gewoon aanbellen en de bewoners vragen of hij hun koelkast mag fotograferen. Met het gevoel van: ah, daar is de koelkastfotograaf! - alsof hij de gasmeterstand komt opnemen. Zijn open vizier geeft mensen het idee dat wat hij vraagt heel normaal is – ook al is het vaak een bijna surrealistisch verzoek. Dat is een uitzonderlijk talent. Hij schept daardoor een onwrikbare vertrouwensband met zijn onderwerpen. ‘Het was fantastisch ! Een groot avontuur met heel veel mensen.’ En was het tevens het ontstaan van de drang om één keer in de zoveel jaar een ontzettend avontuur te beleven? ‘Dat is het. Dat je dat een keer meemaakt. Dat is toen gebeurd. En dat is verslavend.’  De kick van het binnenkomen en het vangen van een verhaal in een fotoserie blijft hem lokken. ‘Als je een camera bij je hebt, heb je een reden om iets te doen wat je normaal niet zou doen. Het verschaft je een alibi. In Mexico-stad gingen na mijn verzoek met de voordeur ook meteen de overal aangebrachte traliehekken open. Onwaarschijnlijk. Ik had ook andere bedoelingen kunnen hebben. Maar met een camera is het allemaal okay. Het overkomt me ook dichterbij. Niet zolang geleden stond ik voor een hoge flat in een van de suburbs van Luik – 30 verdiepingen of zo. Droixhe om precies te zijn. Ik loop om die bewuste flat heen en denk: ik wil gewoon bij iemand naar binnen. Vraag aan een jongen in mijn beste Frans of ik mee mag om foto’s te maken. Geen probleem. Zit even later bij zijn moeder - een Peruaanse - op de bank en heb een uurtje koffie gedronken. Dat werd in een miniserie van drie foto’s: aanzicht betonnen flatgebouw, een beeld in de lift van benen – waaronder mijn schoenen en een balkonfoto met en uitzicht naar de omgeving. Het vangt alles. Ik kom waar ik had willen zijn. Dat levert dit mooi beeldverhaal op.’  Ook het Ghana-project ontstond deels uit dat verlangen naar avontuur en het vreemde, vermengd met Koenen's eeuwig terugkerende vraag naar het waarom, het losweken van verhalen en het bundelen daarvan in een beeld. Al jaren trekt hij bij nacht erop uit om zijn stadslandschappen te fotograferen, magistrale filmsets met een onheilspellende ondertoon. Soms in een stad ver weg,soms bijna letterlijk om de hoek. ‘Ik heb de drang om weg te zijn, denk ik, omdat me dat fascineert. Wat ik na het maken van zo’n nachtfoto in Luik doe om nog lekker weg te blijven - ver van huis, om onbereikbaar te zijn–dan ga ik in een Afrikaanse kroeg wat drinken. Om zo dicht bij huis in één keer in een heel andere wereld te stappen – dat is fascinerend! Er staat een gigantische diepvrieskist, een een bar en een paar tafeltjes en er schalt Congolese muziek uit de boxen. Ik ga zitten en de uitbaatster komt naar mij toe en vraagt vol verbazing: ‘Waarom ben jij hier?’ En ik, ik flap eruit: ‘Nou, ik woon hier eigenlijk helemaal niet zo ver vandaan, maar er is geen plek zo dicht bij huis, waar ik mij zo ver weg van thuis kan voelen.’ Een half uur later brengt ze mij een bord geitenvlees en zegt: ‘Het is een mooi antwoord.’ Heel goed. Er gebeurt verder niks, maar je mag erbij zijn. Het is fijn om echt weg te zijn, zo dicht bij huis.’ December 2010 Dorothee van Hooff |